१० वैशाख काठमाडौँ । बेइजिङ र वासिङ्टनबीचको भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा मंगलबार काठमाडौँमा प्रत्यक्ष रूपमा देखियो। दुवै शक्ति राष्ट्रका अधिकारीहरूले लगभग एकै समयमा समानान्तर बैठकहरू गर्दै नेपाल सरकारलाई स्पष्ट सन्देशहरू दिएका छन्।
बेइजिङ र वासिङ्टनको यो एकैपटकको कूटनीतिक सक्रियताले सन् २०२२ मा अमेरिकी सहायता परियोजना एमसीसी (MCC) अनुमोदनका बेला देखिएको तनावको झझल्को दिएको छ। काठमाडौँले अमेरिकी सहायक विदेश मन्त्री समिर पल कपुरलाई आतिथ्य सत्कार गरिरहेकै समयमा बेइजिङका एक वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ पनि सहरमा सरकारी अधिकारीहरूसँग भेटघाटमा व्यस्त थिइन्।
चीनको चासो र चेतावनी चिनियाँ टोलीले परराष्ट्र सचिव र अन्य अधिकारीहरूसँगको भेटमा एमसीसी सम्झौताका सम्भावित परिणामहरूबारे सतर्क गराएको छ। स्रोतका अनुसार, चीनले नेपाललाई अमेरिकी ‘स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्राम’ (SPP) मा सहभागी नहुन र अमेरिकी स्वामित्वमा रहेको ‘स्टारलिंक’ भूउपग्रह नेटवर्कको हिस्सा नबन्न आग्रह गरेको छ। चीनले एमसीसी परियोजनाहरू समयमै सम्पन्न नभएमा सन् २०२८ को समयसीमा थपिने हल्लाप्रति पनि चासो देखाएको छ।
अमेरिकाको एजेन्डा र तिब्बती शरणार्थी
अर्कोतर्फ, अमेरिकी सहायक विदेश मन्त्री कपुरले नेपालमा अमेरिकी वैदेशिक लगानीका लागि उपयुक्त वातावरण बनाउन आग्रह गर्नुका साथै नेपालमा रहेका तिब्बती शरणार्थीहरूको परिचयपत्रको मुद्दा उठाएका छन्। उनले शरणार्थीहरूलाई परिचयपत्र उपलब्ध गराउन आग्रह गरे । उनीहरू करको दायरामा आउन सकून् र उनीहरूलाई व्यापार गर्न, बैंक खाता खोल्न र शिक्षामा पहुँच पाउन सहज होस् भनेर कार्ड दिनुपर्ने उनको तर्क थियो। नेपालले सन् १९९५ देखि तिब्बती शरणार्थीहरूलाई नयाँ परिचयपत्र दिन बन्द गरेको छ।
भूराजनीतिक तानातान
परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार, चिनियाँ पक्ष आफ्ना एजेन्डा (जस्तै बीआरआई ) अघि बढाउनुभन्दा पनि नेपाल र अमेरिकाबीच बढ्दो निकटता र संलग्नताप्रति बढी चिन्तित देखिएका छन्। चीनले तिब्बती शरणार्थीका गतिविधिहरूका सम्बन्धमा यसअघि नै नेपालका तत्कालीन गृहमन्त्री सुदन गुरुङसँग पनि गम्भीर आपत्ति जनाएको थियो। यसैबीच, एमसीसी कार्यान्वयन गर्ने निकाय (MCA-Nepal) ले भने परियोजनाको समयसीमा थप गर्ने विषयमा एमसीसी मुख्यालयबाट हालसम्म कुनै औपचारिक जानकारी नआएको स्पष्ट पारेको छ। काठमाडौँमा उत्रिएका यी दुई शक्ति राष्ट्रका फरक-फरक प्राथमिकताले नेपाललाई आफ्नो परराष्ट्र नीति सन्तुलनमा राख्न थप चुनौतीपूर्ण बनाइदिएको छ।
दि काठमाडौंपोष्टबाट
