प्रधानमन्त्री ‘बालेन’को भारत भ्रमण : कूटनीतिक परीक्षादेखि जलवायु न्यायसम्म अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाको विश्लेषण

परम्परागत राजनीतिक शक्तिभन्दा बाहिरबाट उदाएका युवा प्रधानमन्त्रीको पहिलो द्विपक्षीय विदेश भ्रमणलाई विश्व प्रेसले कूटनीतिक परीक्षा, भू-राजनीतिक सन्तुलन, विपद् पुनर्निर्माण र आर्थिक साझेदारीका रूपमा अर्थ्याएका छन्।

६ मंसिर काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को आजदेखि हुने (मंसिर ६–७, २०८३) दुईदिने राजकीय भारत भ्रमणलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय सञ्चारमाध्यमहरूले विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गरिरहेका छन्। परम्परागत राजनीतिक शक्तिभन्दा बाहिरबाट उदाएका युवा प्रधानमन्त्रीको पहिलो द्विपक्षीय विदेश भ्रमणलाई विश्व प्रेसले कूटनीतिक परीक्षा, भू-राजनीतिक सन्तुलन, विपद् पुनर्निर्माण र आर्थिक साझेदारीका रूपमा अर्थ्याएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय सञ्चारमाध्यमहरूले भ्रमणलाई कसरी हेरेका छन्, संक्षिप्त विवरण यहाँ प्रस्तुत छ :

कूटनीतिक परीक्षा र भू-राजनीतिक सन्तुलन : बेलायती प्रसारण संस्था बीबीसी ले परम्परागत दलहरूको तुलनामा फरक धार र युवा जनमतबाट उदाएका बालेनका लागि यो भ्रमण ‘नयाँ नेपाल र पुरानो छिमेकी’ बीचको सम्बन्ध पुनर्परिभाषित गर्ने कूटनीतिक परीक्षा भएको उल्लेख गरेको छ। त्यस्तै, अमेरिकी दैनिक द न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार हिमाली क्षेत्रमा बेइजिङ र नयाँ दिल्लीबीच बढ्दो प्रभावको प्रतिस्पर्धाबीच बालेनले आफ्नो पहिलो द्विपक्षीय विदेश भ्रमण भारतबाटै सुरु गरेर परम्परागत कूटनीतिक सन्तुलन कायम राख्न खोजेका छन्। यता चिनियाँ सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाले भने भ्रमणबारे प्रत्यक्ष टीकाटिप्पणी नगरी तटस्थता अपनाए पनि काठमाडौँको नयाँ सत्ता समीकरण र भारतसँगको निकटतालाई बेइजिङले सूक्ष्म रूपमा नियालिरहेको संकेत दिएको छ।

राष्ट्रवादी छवि र ‘कोर्स करेक्सन’ को चुनौती : कतारस्थित अल जजिराले मेयर छँदा हिन्दी फिल्ममाथिको रोक र ‘ग्रेटर नेपाल’ को नक्साजस्ता विगतका राष्ट्रवादी अडानका कारण पैदा भएको शंका चिर्दै दिल्लीसँग विश्वासको वातावरण बनाउनु नै बालेनको मुख्य चुनौती रहेको विश्लेषण गरेको छ। भारतीय दैनिक द इन्डियन एक्सप्रेसले प्रधानमन्त्री बनेको आठ महिनासम्म भारतीय कूटनीतिज्ञहरूसँगको भेटघाटमा देखिएको अनिच्छा र सुरुवाती चिसोपनलाई चिर्दै अब व्यावहारिक तथा संस्थागत सहकार्यतर्फ फर्कने ‘कोर्स करेक्सन’ का रूपमा यस भ्रमणलाई व्याख्या गरेको छ। दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय प्रेस (द बिजनेस स्ट्यान्डर्ड लगायत) ले सडकमा लोकप्रियतावादी र आक्रामक छवि बनाएका नेता सत्तामा पुगेपछि छिमेकी महाशक्तिसँग व्यावहारिक सम्झौता र कूटनीतिक संवादमा आउनैपर्छ भन्ने यथार्थलाई बालेनको दिल्ली यात्राले पुष्टि गरेको निष्कर्ष निकालेका छन्।

विपद् पुनर्निर्माण र जलवायु न्याय : अमेरिकी समाचार संस्था सीएनएनले यस भ्रमणलाई जलवायु कूटनीति र मानवीय सहायता जुटाउने बाध्यात्मक कदमका रूपमा चित्रण गरेको छ। सीएनएनका अनुसार हिमताल विस्फोट र भोटेकोशीको विनाशकारी बाढीपछि नेपाललाई तत्काल वैदेशिक पुनर्निर्माण सहयोगको खाँचो रहेकाले दिल्ली भ्रमणमा यो विषयले प्रमुखता पाएको छ।

आर्थिक साझेदारी, ऊर्जा र राजकीय सम्मान : भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले भने द्विपक्षीय सहकार्य र भारतको कूटनीतिक प्राथमिकतामा जोड दिएका छन्। टाइम्स अफ इन्डियाका अनुसार अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेसहितको ३४ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलले परम्परागत मुद्दाभन्दा माथि उठेर स्टार्टअप, डिजिटल कनेक्टिभिटी, नवप्रवर्तन (इनोभेसन) र खेलकुद कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिएको छ।

भारतको सरकारी समाचार संस्था प्रेस ट्रस्ट अफ इन्डियाले विगतका तिक्तताका बाबजुद भारतले ‘छिमेकी पहिलो’ नीतिअन्तर्गत राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँगको भेट र उच्च राजकीय सम्मानसहित नेपालको नयाँ राजनीतिक नेतृत्वलाई विश्वासमा लिन खोजेको जनाएको छ। यस्तै, भारतीय सरकारी टेलिभिजन डीडी न्युजले हैदराबाद हाउसमा हुने द्विपक्षीय वार्ता र समझदारीपत्रमार्फत ऊर्जा व्यापार, जलस्रोत तथा भौतिक पूर्वाधार कनेक्टिभिटीमा ठोस नतिजा निकाल्ने भारतको तयारी रहेको उल्लेख गरेको छ।

प्रतिक्रिया